Wybrane procesy transformacji gospodarki europejskiej

Abstrakt

Współczesna gospodarka europejska podlega dynamicznym przemianom wynikającym z postępujących procesów globalizacji, integracji gospodarczej i transformacji techno-logicznej oraz ze zmian strukturalnych zachodzących na poziomie zarówno sektorów gospodarki, jak i pojedynczych przedsiębiorstw. Procesy te wpływają na sposób funkcjonowania podmiotów gospodarczych, kształtują nowe uwarunkowania konkurencyjności oraz determinują kierunki rozwoju regionalnego i krajowego. Szczególnego znaczenia nabierają kwestie dotyczące powiązań międzysektorowych, transformacji tradycyjnych gałęzi przemysłu oraz postępującej cyfryzacji działalności gospodarczej. W niniejszym numerze przedstawiono wybrane aspekty współczesnych procesów transformacyjnych zachodzących w gospodarce europejskiej z perspektywy sektorowej, regionalnej oraz przedsiębiorstw. Prezentowane opracowania podejmują problematykę zmian strukturalnych gospodarki, skutków restrukturyzacji działalności przemysłowej oraz wyzwań związanych z transformacją cyfrową przedsiębiorstw. Analizowane zagadnienia wskazują na złożoność współczesnych procesów rozwojowych oraz ich na wpływ na funkcjonowanie gospodarki na różnych poziomach: makro‑, mezo‑ i mikroekonomicznym. Na poziomie makro‑ analizie poddano powiązania międzysektorowe w wybranych gospodarkach europejskich (Lyubomyr Sozanskyy). Na podstawie danych wejścia–wyjścia zidentyfikowano kluczowe sektory oraz oceniono ich znaczenie dla funkcjonowania gospodarek Niemiec, Polski i Słowacji. Wyniki badań wskazują na istotne różnice w strukturze powiązań gospodarczych między analizowanymi krajami, co wynika z odmiennych uwarunkowań rozwojowych, ze skali gospodarki oraz ze stopnia integracji z europejskimi sieciami produkcyjnymi. Na poziomie mezo‑ podjęte badania koncentrują się na problematyce restrukturyzacji sektora wydobywczego na przykładzie Kopalni Węgla Kamiennego Bobrek–Piekary w Piekarach Śląskich (Wioletta Kilar, Patrycja Nowosielska). Przedstawiono społeczne, ekonomiczne i środowiskowe konsekwencje procesu transformacji zachodzącego w regionie Górnego Śląska. Analiza wskazuje, że restrukturyzacja tradycyjnych gałęzi przemysłu stanowi nie tylko wyzwanie dla lokalnych społeczności i rynku pracy, lecz jest także impulsem do poszukiwania nowych ścieżek rozwoju gospodarczego. Poziom mikro‑ przedstawiono w kontekście cyfryzacji przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej (Jakub Misztal). Szczególną uwagę poświęcono zróżnicowaniu poziomu wykorzystania technologii cyfrowych w zależności od wielkości przedsiębiorstw oraz identyfikacji barier ograniczających rozwój cyfrowy. Wyniki prze-prowadzonych analiz wskazują, że pomimo systematycznego postępu polskie przedsiębiorstwa nadal napotykają na wyzwania utrudniające im osiągnięcie poziomu cyfrowych liderów europejskich.

Wspólnym obszarem prezentowanych opracowań jest zaś analiza procesów trans-formacyjnych determinujących współczesny rozwój gospodarczy. Zarówno zmiany w strukturze sektorowej gospodarki, jak i transformacja tradycyjnych sektorów przemysłu oraz postępująca cyfryzacja przedsiębiorstw wpływają na konkurencyjność gospodarek, efektywność funkcjonowania przedsiębiorstw oraz możliwości rozwoju regionów. Mamy nadzieję, że przedstawione zagadnienia spotkają się z zainteresowaniem Czytelników. Jednocześnie wyrażamy zachętę do podejmowania dyskusji nad problematyką przemian w przemyśle i usługach, jej dalszego rozwijania oraz prezentowania wyników badań na łamach naszego Czasopisma.